Hôm Vương Hạo bị hàng trăm người vây quanh chửi bới đến mức phải báo cảnh sát ngay tại chỗ, video được đăng lên mạng, khu bình luận lập tức sôi sục.

Có người nói Vương Hạo đáng đời, đồng đội nam thua Nhật Bản ở chung kết, đánh mất ngôi vô địch Á vận hội lần thứ tám liên tiếp, việc sắp xếp đội hình thì phải gánh trách nhiệm. Có người lôi chuyện cũ ra, nói anh "thiên vị", "chèn ép".

Còn có người đoán xem những người vây quanh Vương Hạo tối hôm đó hô "cho Lâm Thi Đống đánh một trận đơn" có phải cùng xuất phát từ một nhóm người hay không. Tiếng hô khẩu hiệu càng lúc càng đồng thanh, lời lẽ bẩn thỉu xen vào càng lúc càng khó nghe, cuối cùng ép vị nhà vô địch Olympic, nay là người cầm quân đội nam bóng bàn Trung Quốc, phải rút điện thoại ra ngay trong lối đi dành cho vận động viên trên sân nhà của mình để chụp ảnh, thu thập chứng cứ và báo cảnh sát. Một huấn luyện viên công thần dẫn dắt đội tuyển, bị ép đến mức này ngay trên địa bàn của mình, những người đứng xem đều sững sờ.

Nhưng nếu bạn cho rằng đây chỉ là một buổi tối không kiềm chế được cảm xúc, thì bạn đã xem nhẹ sự việc này. Vương Hạo không phải người đầu tiên lên tiếng ở chặng đấu này.

Mấy hôm trước, Chu Khải Hào đã công khai nói tại khu vực phỏng vấn hỗn hợp rằng sự quấy nhiễu của fandom khiến người ta không chịu nổi. Những chủ lực như Vương Sở Khâm, Tôn Dĩnh Sa cũng đã sớm thở dài trong các cuộc phỏng vấn.

Phàn Chấn Đông còn khổ hơn: năm 2023 bị người ta bám theo, dò ra được số phòng khách sạn, thậm chí lấy được thẻ phòng từ quầy lễ tân; đến khi kẻ đó xông vào phòng, anh mới báo cảnh sát. Đặng Á Bình, nhà vô địch đại mãn quán với mười tám chức vô địch thế giới, chỉ vì trong phần phân tích trận đấu khen một câu Lâm Thi Đống đánh hay, tiện thể nói đây là thử thách đối với Vương Sở Khâm, khu bình luận lập tức bị tấn công, những câu như "bà không có tư cách bình luận", "không có anh trai tôi thì ai biết bà là ai" tuôn ra hết tràng này đến tràng khác.

Đây đâu phải xem bóng, rõ ràng là biến đội tuyển bóng bàn Trung Quốc thành phim trường của chương trình tuyển chọn bình chọn thần tượng. Ai thắng thì là thần, ai thua thì là tội đồ. Tay vợt mình yêu thích thua trận, phản ứng đầu tiên không phải xem xét kỹ thuật, mà là tìm lý do chấn thương, lịch thi đấu, trọng tài, vận may.

Chỉ cần có ai khách quan nhận xét một câu về lỗi trái tay hay dao động tâm lý, lập tức bị chụp mũ, lôi chuyện cũ, công kích cá nhân, "phục vụ trọn gói". Vận động viên bị tha hóa thành "anh trai", "chị gái", thắng một trận là thần, thua một trận lập tức thành tội đồ.

Vì vậy, tối 7/10, bản tuyên bố của Hiệp hội Bóng bàn Trung Quốc vừa được công bố, lời lẽ gay gắt đến mức mấy năm gần đây thực sự hiếm thấy. Tuyên bố nói rất thẳng: một số cổ động viên cực đoan liên tục lăng mạ, tung tin đồn, công kích cá nhân huấn luyện viên và vận động viên, từ sân đấu lan sang mạng internet, rồi lại từ mạng internet lan ra hiện trường.

Có người bị giơ ngón giữa, có người bị chửi, có người nhận tin nhắn, cuộc gọi, tin nhắn riêng đến mỏi tay. Hiệp hội cho biết đã hỗ trợ các huấn luyện viên và vận động viên liên quan trình báo với cơ quan công an, bước tiếp theo sẽ thúc đẩy xây dựng chế độ danh sách cấm vào sân đấu. Ngày hôm sau, kênh "Long Đàm Hồ chi thanh" của Tổng cục Thể thao Nhà nước cũng vào cuộc, chỉ đích danh văn hóa fandom méo mó; cả bài không nhắc một chữ nào đến Vương Hạo, nhưng ai đọc cũng biết câu nào cũng là đang chống lưng cho anh.

Câu nhói lòng nhất là: trong số những người có lời nói, hành động cực đoan như dìm hàng, công kích, kích động đối lập, không ít người là trẻ vị thành niên. Một đám trẻ chưa đủ tuổi trưởng thành học theo luận điệu trên mạng để chửi thần tượng của người khác, chửi xong còn bị lợi dụng làm công cụ, bản thân chúng cũng chưa chắc hiểu rõ mình đang làm gì.

Hai ngày, hai cơ quan, liên tiếp ra tay. Người quen với phong cách làm việc của hệ thống thể thao đều biết nhịp độ này là không bình thường. Nhưng băng dày ba thước không phải do lạnh một ngày; có thể ép một huấn luyện viên trưởng phải báo cảnh sát, có thể khiến hai cơ quan lớn liên tiếp bày tỏ thái độ, thì cơn giận dồn nén trên khán đài đâu chỉ là của một buổi tối.

Thật ra chỉ cần kéo dòng thời gian ra là hiểu, ván cờ này đã được bày từ lâu. Tháng 1/2025, toàn bộ thành viên đội tuyển bóng bàn Trung Quốc nhất trí giải tán các nhóm người hâm mộ chính thức, phạm vi bao trùm mọi nền tảng mạng xã hội, chủ động dỡ bỏ "đại bản doanh fandom"; khi đó không ít người nói đây là quyết định chặt tay để giữ mạng.

Đầu năm 2026, Tổng cục Thể thao đã đưa việc chấn chỉnh fandom vào chiến dịch "Năm tăng cường quản trị". Tại "Lối đi bộ trưởng" trong kỳ họp Lưỡng hội tháng 3, Cục trưởng Cao Chí Đan công khai tuyên bố sẽ mạnh tay chấn chỉnh tình trạng hỗn loạn fandom trong thể thao.

Tháng 7, Tổng cục lại ban hành văn bản, yêu cầu chấm dứt tình trạng "fandom hóa" thể thao thi đấu và "người nổi tiếng mạng hóa" vận động viên, quy chuẩn hoạt động cổ vũ, bình chọn xếp hạng, hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành. Tháng 9, Bộ Công an công bố năm vụ điển hình bạo lực mạng nhắm vào vận động viên, những người liên quan đều bị xử phạt hành chính theo pháp luật. Chửi người trên mạng là thật sự phải chịu trách nhiệm pháp lý.

Trải dài cả quá trình này, danh sách cấm vào sân đấu chỉ là quân cờ mới nhất được hạ xuống, bổ sung mảnh ghép cuối cùng là sân đấu ngoài đời thực. Bạo lực mạng trên mạng có công an quản, gây rối ngoài đời có danh sách cấm vào sân quản, sân đấu thanh thiếu niên có danh sách đen, cổ vũ bình chọn có quy tắc, tin đồn về sắp xếp đội hình bị truy cứu trách nhiệm. Mấy quân cờ liên tiếp được đặt xuống, toàn cảnh một tấm lưới quản trị mới hiện rõ.

Tất nhiên, muốn danh sách đứng vững và quản được lâu dài, còn phải trả lời vài câu hỏi khó. Những hành vi nào kích hoạt lệnh cấm vào sân, việc lăng mạ, ném đồ vật, xông vào khu vực hạn chế, quấy rối liên tục, bạo lực mạng nhắm vào người nhà được xác định thế nào? Cấm bao lâu? Các giải đấu có thể chia sẻ danh sách với nhau không? Quy tắc càng cụ thể thì ranh giới mới càng rõ ràng, danh sách đen mới không trở thành tờ giấy suông.

Chấn chỉnh fandom cũng không thể chỉ nhắm vào những người hô khẩu hiệu, mà còn phải hỏi ai đang lên kế hoạch, ai đang dẫn dắt lưu lượng, ai đang kiếm tiền. Điều thực sự khó là ai sẽ xác định danh sách, thực thi xuyên giải đấu thế nào, phối hợp với công an, cơ quan quản lý không gian mạng và các nền tảng ra sao.

Nói cho cùng, danh sách đen này chưa bao giờ nhắm vào những lời phê bình và tiếng hò reo bình thường. Sự cuồng nhiệt trên khán đài vốn là một phần của thể thao.

Những người cần bị mời ra khỏi sân là những kẻ vượt giới hạn bằng lăng mạ, vây chặn, tung tin đồn, bạo lực mạng. Lời bày tỏ tình cảm sâu sắc nhất của người hâm mộ chưa bao giờ là gào thét vây chặn trong lối đi, mà là thật lòng vỗ tay cho từng pha bóng đẹp trên khán đài, bất kể người ghi điểm mặc áo đấu mà ai ủng hộ.

Cập nhật lúc 2026-10-13 19:29